ธนาคารและ VC มองหาอะไร

ไม่ว่าธนาคาร (ปล่อยเงินกู้) หรือ VC (ลง 'ทุน' ใน start-up) ก็มองการให้เงินเรามาทำธุรกิจเป็นการลงทุนทั้งนั้น ยิ่งเค้ามั่นใจว่าเราจะทำเงินให้เค้าได้เท่าไหร่เค้าก็ยิ่งตัดสินใจให้เงินเราได้ง่ายขึ้นเท่านั้น

ธนาคารจะมองที่ "ความมั่นคง" ของบริษัท เพราะสิ่งที่ธนาคารต้องการคือดอกเบี้ยและเงินต้นที่ตายตัว ถ้าเค้ารู้ว้าเราจะจ่ายคืนเค้าได้โดยไม่ขาดไม่ช้าเค้าก็สบายใจแล้ว

แต่สำหรับ VC สิ่งที่เค้ามองหาคือ "การเติบโต" ของบริษัท เค้าไม่มีผลตอบแทนตายตัวเหมือนธนาคาร ยิ่งเราทำให้บริษัทโตขึ้น มีมูลค่ามากขึ้น เข้าตลาดหลักทรัพย์ขายหุ้นได้ราคาสูงหรือขายบริษัทไปได้ในราคาสูงเท่าไหร่ เค้าก็ยิ่งพอใจมากเท่านั้น

หนี้ vs ทุน

ตอนเริ่มทำธุรกิจและตอนขยายกิจการ มีอย่างนึงที่เราต้องตัดสินใจ คือ "จะใช้เงินใคร?"

ใช้เงินตัวเองดีไหม? ทุกอย่างเป็นของเรา 100% ไม่ปวดหัว

หรือจะยืมคนอื่นดี? ไม่ต้องใช้เงินตัวเอง

หรือจะหาคนมาเป็นเจ้าของร่วมกับเรา? ไม่ต้องใช้เงินตัวเอง แถมไม่ต้องจ่ายดอกเบี้ยด้วย

มาดูข้อดีข้อเสียกันทีละข้อดีกว่า

1. ยืมเงินคนอื่น (หนี้)
ข้อดี

• ไม่มีตังก็ทำธุรกิจได้
• ตังน้อยก็ทำโปรเจกต์ใหญ่ได้
• มีกำไรไม่ต้องแบ่ง
• จ่ายหนี้หมดก็จบกัน

ต้องเสียภาษีอะไรบ้าง

เวลาทำธุรกิจ หลักๆเราต้องเสียภาษีสองอย่างคือ "ภาษีเงินได้" กับ "ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)"

ภาษีเงินได้มีสองอย่าง
- ถ้าไม่ได้ค้าขายในชื่อบริษัท ก็เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เอายอดขายทั้งหมดก่อนหักค่าใช้จ่ายรวมกับเงินเดือนและรายได้อื่นๆที่เราได้จากช่องทางอื่นๆ หักค่าลดหย่อนและค่าใช้จ่ายตามที่กฏหมายกำหนด แล้วคำนวนภาษี
- ถ้าเป็นบริษัท ก็เสียภาษีเงินได้นิติบุคคล โดยใช้งบกำไรขาดทุน ปรับเพิ่มนั่นลดนี่ตามที่กฏหมายภาษีกำหนด แล้วคำนวนภาษี

ภาษีมูลค่าเพิ่ม ถ้ายอดขายไม่ถึงที่กฏหมายกำหนดก็ไม่ต้องจ่ายก็ได้ เป็นภาษีที่ยุ่งยากเรื่องเอกสาร
สรุปคร่าวๆก็คือ

Cash flow กระแสเงินสด

เหมือนกับศัพท์การเงินในภาษาอังกฤษคำอื่นๆ ถ้าเอามาหาความหมายดูทีละตัวจะเข้าใจได้ทันทีว่ามันหมายถึงอะไร

Cash คือเงิน ยิ่งโดยเฉพาะเงินสดที่นึกอยากใช้ก็เอามาใช้ได้เลย (ไม่มีกำหนดห้ามถอน หรือเป็นของที่ต้องขายถึงได้เป็นเงินมา)
Flow คือการไหลเวียน แบบเดียวกับระบบไหลเวียนเลือด

จริงๆเงินสดก็เหมือนเลือดที่ไหลเวียนหล่อเลี้ยงบริษัท จะบอกว่า cash flow เหมือนระบบไหลเวียนเลือดในตัวคนก็ได้
ขาดสภาพคล่องก็เหมือนหลอดเลือดอุดตัน ถ้ารักษาไม่ทัน เลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆไม่ทัน ไม่เป็นอัมพาตก็ตาย

ทรัพย์สิน & หนี้สิน ในมุมการเงินส่วนบุคคล vs บัญขี

ถ้าไปอ่านหนังสือการเงินส่วนตัวเทียบกับหนังสือบัญชีจะพบว่าสองฝั่งนั้นมอง “ทรัพย์สิน” และ “หนี้” ไม่เหมือนกัน

ฝั่งการเงินส่วนบุคคล

• ทรัพย์สิน คือทุกอย่างที่สร้างรายได้เข้ากระเป๋าเรา
• หนี้ คือทุกอย่างที่สร้างค่าใช้จ่ายให้เรา

ฝั่งบัญชี

• ทรัพย์สิน คือทุกอย่างที่เราหรือบริษัทเป็นเจ้าของ
• หนี้ คือทุกอย่างที่เราต้องจ่ายเงินให้ในอนาคต

ตัวอย่าง

หัวใจของบัญชี

สำหรับเรา หัวใจของบัญชีไม่ใช่การลงบัญชี ไม่ใช่งบ ไม่ใช่มาตรฐานบัญชี แต่เป็น “การเก็บข้อมูลเพื่อเข้าใจธุรกิจให้มากขึ้น”

จะว่าไปก็เหมือนการทำวิจัยตลาดเพื่อให้เข้าใจลูกค้า การทำบัญชีก็เพื่อให้เข้าใจสภาพของการเงินในบริษัท

แต่ถ้ามองในมุมนั้นก็ต้องมีการอ่านงบการเงินหรือการวิเคราะห์ทางการเงินซึ่งมักจะถูกจับแยกออกจากบัญชีด้วย

สมมติว่าเราเปิดร้านก๋วยเตี๋ยว ทุกวันจะไปซื้อของ เปิดร้าน เก็บร้าน และนับเงินไปฝากธนาคาร ไม่ได้จดไว้ว่าวันนึงขายได้เท่าไหร่ ซื้ออะไรไปเท่าไหร่

วันนึงนับเงินหลังเก็บร้านแล้วพบว่าเงินน้อยกว่าทุกวัน ทั้งๆที่ลูกค้าก็เท่าเดิม

งบการเงิน

งบการเงินหลักๆ มีสองอย่าง

• งบดุล หรือ งบสถานะทางการเงิน (ทรัพย์สิน = หนี้ + ทุน)
• งบกำไรขาดทุน (รายได้ - ค่าใช้จ่าย = กำไร)

งบกำไรขาดทุนไว้ดูว่าเราทำงานเป็นไงบ้าง ขายได้เท่าไหร่ มีต้นทุนมีค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง สรุปแล้วกำไรหรือขาดทุนเท่าไหร่ จะเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล (ภาษีรายได้ของบริษัท) ก็พึ่งงบนี้แหละ

งบดุล หรือชื่อใหม่คือ งบสถานะทางการเงิน เอาไว้ดูว่าบริษัทเราเป็นยังไงบ้าง มีเงินเหลือเท่าไหร่ เป็นหนี้ใครอยู่อีกเท่าไหร่ ลงทุนอะไรไปบ้าง เท่าไหร่ (เครื่องจักร ที่ดิน เงินกู้ ฯลฯ)

บัญชีเป็นระบบที่ทุกอย่างเชื่อมโยงกันไปหมด ทั้งสองงบนี้ก็เชื่อมกันเหมือนกัน